Số lượt xem: 1538
Gửi lúc 14:11' 09/06/2011
Người Hà Nội và Bia

Tôi tiếp nhn cái văn minh "ăn rượu" t bà và m truyn cho mi dp tết đoan ng và tiếp nhn văn minh "ung bia" t ông ni.

Hi y, tôi mi mười bn, mười lăm tui, c còn quàng khăn đ, túi rng tuếch không có mt xu thì làm gì có tin mà rượu chè, bia bt. Chuyn là c vào tiết đi tri mùa h, khi bu tri Hà Ni đy mây ngt ngt mong mãi chng có git mưa, cái oi bc kinh khng làm cho ai ny mt rũ người. Nhìn mây tri ông tôi lo lng, c bo: "tri như thế này thì trên ngun mưa phi biết. Cái oi này là oi nước sông sp lên đây". Qu vy ch mt hai hôm sau là nước sông đ ngu t ngun đ v. Dân ngoài đê sông Cái li lũ lượt chy vào khu Bác C đ tránh lt. Người ta bo ch này là đt cao nht Hà Ni.

          Nhng lúc y, ông cm thy mt mi, khó th. C dt tôi ra đu ph đ làm tp bia. Đy là li nói ca c mi khi r tôi đi ung. Ngay góc ngã tư đường Trn Xuân Son - Thi Sách, cnh trường tư thc Lam Sơn lúc by gi có mt quy gii khát nh do ông By làm ch. Quy gii khát có mt sàn hình vuông, mi chiu chng 4 mét, tường g sơn xanh, mái lp tôn dng ngay trên va hè. Loi quy gii khát kiu này thi y được dng lên khá nhiu bên b h Hoàn Kiếm dc ph Hàng Trng. Các quy này thường bán nước chanh đá, nước da vi nhng chùm da trĩu qu bày trước quy chào khách. Trong quy bán đ th t rượu bia, nước chanh cho đến các loi ko bánh bán cho tr em. Người ta xếp dăm chiếc ghế mây, vài chiếc ghế vi bên va hè đ khách có th ng lưng đong đưa ngi hng gió, gii khát và ngm nhìn thiên h qua li. Lúc y dân s Hà Ni còn thưa lm nên nhng ca hàng kiu này vn được phép xut hin đàng hoàng trên va hè, góc ph và cái thú ăn ung trên va hè này là mt trong nhng cái thú ca người Hà Ni.

C ung bia không phi vì nghin. C ung bia cũng như ung thuc vy. C mi khi tr tri oi bc, thy khó th, c li gi mt chai bia nh và "làm mt tp" cho d th. Tôi đi theo c cho vui thôi ch có ung gì đâu. Tt nhiên là bia gi ra, thế nào cũng phi hai cc. Tôi thì mt cc đá và c cũng san cho tý bia gi là và hai ông cháu ngi nhâm nhi. đi hiếm người đi ung bia mt mình. Có l cũng vì đ có người cùng ung mà c cho tôi - thng cháu đích tôn đi theo cho vui cũng nên.

          Loi bia mà tôi được ung ln đu tiên trong đi là th bia sn xut chính hiu t Tip Khc được nhp vào bán Hà Ni t nhng năm sau hoà bình 1954. Chai nh thy tinh xanh và c chai bt giy bc trng. Sau này, có dp đi thăm Tip Khc tôi thy loi bia này vn tiếp tc bày bán. Cái kiu dáng, nhãn mác và cht liu ca tng loi bia được người ta trân trng và gìn gi t đi này qua đi khác như mt th quc bo v m thc ch không có li thay đi mu mã, kiu dáng luôn xoành xoch như các th bia rượu, thuc lá... bên ta.

          Thú tht, ngm bia đu tiên tôi được ung sao mà đng thế. Bia va vào ming đã suýt na phi nh ra vì đng. May mà chưa kp thc hin cái phn x đáng xu h y trước mt ông. Thế ri, dn dn cũng quen, tôi ung được hết phn bia mà ông rót cho và cũng cm thy nó là l, có mt hương v d chu mc du có đng tý chút. Người ta bo rng trên đi này, hu như cái gì gây nên nghin lúc đu bp vào cũng khó. Tr con ln đu chm nhm phi bát nước mm có t thì nước mt, nước mũi giàn gia. Lm anh choai choai ln đu làm b hút điếu thuc cho ra v người ln đ ch my tiu thư mi ln thì b ho sc ho sa... Thế ri, ngày mt ngày, nhng th y chng hiu sao nó c len li vào cuc sng. Thiếu nó thì nh. Có th thy thèm và không chu ni. Thế là đâm nghin.

          Tôi là mt trong s nhng người rt thích bia, yêu văn hóa bia nhưng nếu như không có bia dăm by tháng thì cũng chng h gì. Người ta nói nghin hay không còn tùy thuc vào cái h thn kinh bm sinh ca tng người, chng biết có đúng không. Tôi không hn là không nghin bia nhưng t lâu đã mc phi chng nghin cái không khí cng đng ca bia. Đôi khi bn vic, tt qua quán bia thy tht khó khăn khi phi mt mình tu hết mt vi nhưng nếu ngi vui vi bè bn thì bao nhiêu cũng không đ. Chng phi mình tôi mà nhiu người đã gp Vit Nam cũng như nhiu nơi trên thế gii cùng chung li ung cng đng như thế. Người ung bia luôn có bè có bn. Người ta ung vi bn, ung vì bn. Đôi khi làm thơ, sáng tác ngay trên bàn bia vi bn bè. Bên Tip, người ta thành lp c đng Bia ra tranh c ngh vin như nhng đng phái quái d khác mc ra như nm sau ngày chế đ Cng sn cũ tan rã.

          Ông tôi bo rng trước đây, Hà Ni cũng có nhà máy bia do người Pháp sn xut. Lúc y, người ta bán loi bia gi là bia Hô Mèn (L'Home) làm trên Ngc Hà, nơi là tr s ca nhà máy bia bây gi. Hi y người ta bán hai loi bia, mt loi gi là c vàng và loi khác là c trng vì c chai được bc bi hai loi giy bc khác nhau và đ đm nht ca hai loi này khác nhau. Xe ô tô xi téc bán bia bc (Bock) và nước cam ga đ gn vườn hoa Chí Linh gn nhà dây thép luôn sơn màu vàng vi nhãn hiu con h màu đ trong vòng tròn. Khách qua đường có th dng chân hay va ghếch chân trên xe đp làm mt cc bia.

          Nghe nói phi tìm mãi người ta mi thy được Ngc Hà là vùng có ngun nước tt đ nu bia. Trong công ngh nu bia, nước là mt ngun quan trng bc nht. Dù có hoa Hu Blông, lúa mch th thit, máy móc và quy trình sn xut hin đi đến my mà ngun nước không ra gì thì cũng coi như b.

          Nghe nói có thi công nhân m Qung Ninh phi làm vic cc nhc trong điu kin quá nóng nc, vt v. Ra thăm m, cm thông vi nguyn vng ca th m, Th tướng Phm Văn Đng đã ch th cho B Công nghip nh nhp c mt dây chuyn ca Tip Khc v đ xây dng mt nhà máy bia ngoài Qung Ninh đ phc v công nhân. Nhưng rút cc, máy v mà bia không có, cũng ch vì lúc y vùng đnh xây nhà máy không có được ngun nước ngt thích hp. Máy móc đành phi chuyn đi nơi khác.

          Vùng Ngc Hà - Hoàng Hoa Thám ven h Tây, Hà Ni qu là mt vùng có ngun nước lý tưởng đ nu bia cho người Hà Ni và làm ra cái gu riêng cho người Hà Ni, người c nước và thiên h thưởng thc….        

  Thu trước, người Pháp làm ra bia ch yếu là đ phc v cho tng lp trên trong xã hi. Người dân thường Hà Ni hu như rt ít khi được ung bia. Đi đa s không biết bia là gì.

          T nhng năm sáu mươi, vi s giúp đ ca nước bn Tip Khc, nhà máy Bia Hà Ni và cũng là nhà máy bia duy nht ca min Bc Xã hi ch nghĩa đã ra đi trên nn nhà máy bia ca Pháp xây dng trước đây đường Hoàng Hoa Thám.

          Bia được sn xut, nhà máy m ra các đi lý bia khp nơi Hà Ni đ phc v nhân dân vi giá bao cp là ba hào mt vi bia ln. Tôi còn nh mt s đi lý bia đu tiên Hà Ni như mt đi lý đt ti ph Hàng Bài gn rp Tháng Tám bây gi hay mt đi lý khác m ph Hàng Khay, nay là ch bán hàng lưu nim hay hiu nh .... Trong các đi lý này, người ta đem đến t nhà máy bia nhng thùng bia hình tr có đóng đai st, mi thùng khong 50 lít. Bia được rót cho khách qua nhng chiếc vòi to có khóa c đnh trên quy theo kiu châu Âu. Bên quy còn có nhng bình CO2 đ sc khí làm lnh bia và to thêm ga cho bia. Ngoài bia hơi, nhà máy còn sn xut bia chai vi các nhãn hiu bia Trúc Bch và bia Hu Ngh.

          Thot đu, khi mi đem bia ra bán, dân Hà Ni nhiu người còn b ng, tr mt s công chc hay nhng người đã sng lâu thành th thì thnh thong có ung bia. Đa s người Hà Ni mi v sng Th Đô t sau gii phóng thì chưa quen vi th gii khát này. Ca hàng bia lúc đu thưa tht, vng tanh. Lúc y, thương nghip phi tìm đ mi cách đ tiêu th lượng bia sn xut được. Người ta đã bán bia hoà ln vi si rô đ có v ngt d ung hay bia kèm theo mt đĩa đường kính. Có ca hàng kem bên Gia Lâm người ta bán bia kèm theo chiếc kem que th vào trong cc mà chng hiu sao lũ bn tôi li gi th bia kem y là kem ci.

          Trên báo khoa hc lúc by gi, đã có nhà khoa hc viết bài ca ngi công dng ca bia. Bài báo viết rng "bia là th đ ung cc kỳ b, trong đó có nhiu đường, vitamin A, Vitamin B ... Nếu ung bia nhiu thì người s phát phì. Trên thế gii có người nhn ăn c tháng, ch ung bia mà vn kho mnh...." Và sau này, khi mà dân nghin bia ngày càng đông lên, bia tr nên khan hiếm và nhiu tiêu cc sau bia xut hin thì cũng nhà khoa hc n li viết báo da thiên h "Bia cũng là cn, ung vào có hi!".

          Qung cáo mt thi gian ngn thôi là th nước ung thơm mát b này có khách hàng ngay. Người Hà Ni đã d dàng chp nhn và ph thông hóa th nước ung có gc Châu Âu này. Có l lp người chp nhn Bia sm nht Hà Ni chính là đi ngũ văn ngh s và nhng người lao đng nng.

          Nhiu bác công nhân khuân vác, kéo xe vt v m hôi nh nhi nhưng ch tu mt mch c vi bia là mt mi tiêu tan và cm thy lâng lâng có th hăng hái làm thêm vài chuyến hàng na.

          Gii văn ngh s cũng thường t tp quanh bàn bia và sau này là ngi xm trên bãi c, va hè hay nn đt đ bàn chuyn văn chương thế s. Quán bia C Tân gn nhà hát ln, quán "chung cp" đu Nguyn Đình Chiu... là nơi c Nguyn Tuân, ha s Nguyn Sáng, ha s Mai Văn Hiến và nhiu ngh s tên tui khác thường lui ti.

          Càng ngày, công chúng đến vi bia càng đông, cu không đ cung nên vic mua bia ngày càng khó. Người ta phi xếp hàng rng rn ti hai ba trăm mét, người n ni người kia đ mua mt cc bia. Hi y, tôi có ln trn gi cơ quan cùng my cu bn ra xếp hàng ngoài quán bia đường Trn Hưng Đo, gn ngã tư Hàng Bài thì gp ngay v th phó ca mình cũng đã ra xếp hàng t trước đ chu chc mua cho được mt vi bia. Kh quá, cái gì cũng thiếu. Ăn thì không đ no, vi nhiu người, bia va là th thuc b va to cm giác thư giãn trong nhng ngày tháng cùng cc căng thng ca cuc sng trong chiến tranh và chế đ bao cp nng n.

          Đng dp trt t ca đám người xếp hàng và chúa hay chen ngang là mt anh chàng béo mp, lùn lùn vi chiếc loa pin luôn the thé bài thơ nhc nh mà mãi cho đến tn bây gi, mi khi gp li v th phó cũ ca mình nay đã ngh hưu và ngi viết văn chúng tôi vn khoái chí nhc li cái ngày gian khó xa xưa vi bài thơ xếp hàng n:

"Mun ung bia hơi phi xếp hàng

Xin đng nhường ch ch chen ngang

Chen ngang phát hin cho màu áo

Kiên quyết mi ra rt nh nhàng"

          Xếp hàng quá đông mà nhiu khi đến ca chung ri thì bia li hết. C lũ tiu nghu kéo nhau v hoc đi lùng mt ca hàng khác đ ri li phi mt hàng tiếng xếp hàng li t đu. (Chúng tôi hay nói đùa là "đến ca chung" như cnh anh chơi cá nga biết bao công sc đ con xúc xc, k c đá bao con nga cn đường khác đ v đến ca chung ri li b đá tr li v trí ban đu). Cái thi y, hu như phn ln thi gian ca người dân Hà Ni đu phi dành cho nhng cuc xếp hàng bt đc dĩ. Đêm thì phi thc trng đ xếp hàng chu chc nước vì nước nh tng git, v chng con cái, c khu tp th phi thay phiên nhau mà hng. Ba bn gi sáng đã phi chu chc trước ca hàng tht hay phn tht mu dch ca ch đ xếp chiếc r rách, hòn gch, cái túi ni lông thay người, ch đến by tám gi cô nhân viên mu dch mi đng đnh ti nhn hàng, ct phiếu và lnh lùng, khinh khnh ban phát cho k mua có nhiu người bng tui b m, ông bà mình. Không mt li t tế vi khách hàng ch ch nên đòi hi nhng câu thưa gi, cm ơn lch s vn có ca người Hà Ni hào hoa. Bao cp nó bn cùng và b rc hóa người Hà Ni đi và xếp hàng đ mua sn phm m thc bia trong thi kỳ khn khó này có l là mt trong nhng kiu b rc nht trong sinh hot m thc chưa tng thy Hà Ni xưa nay.

          Dân ung bia đông quá mc chu đng, người ta phi nghĩ ra nhiu kế khác nhau đ gi trt t khu vc bán bia. Mt trong nhng đin hình là ca hàng bia C Tân k gc go xế ca Bo Tàng Cách Mng Vit Nam. Nơi đây sut ngày tp np bi dân ung bia, dân phe bia và đ các loi người t các văn ngh s, thương binh, cán b, dân phe và c đám du côn t tp kiếm chác, phá phách. Ca hàng đã phi nhiu ln thiết kế đi thiết kế li ca bán bia đ c gi trt t mà vn không sao làm được. H đã hàn st vây quanh ch xếp hàng, ch rót bia đ chng chen ngang. Lp rào quanh khu bán bia đ chng nn phe bia, đu cơ bia ... Cũng chính vì thế mà dân bia còn gi các ca hàng kiu này là "Chung cp". Cui cùng thì người ta nghĩ ra mt sáng kiến tuyt vi đ chng chen ngang: làm mt dây thép dài có nhng đng xèng nhôm đc l x qua dây thép. Mi người đến ca mua vé ch được mua mt đến hai cc và được nm tay vào nhng đng xèng thay cho chiếc tích kê ca mình và người n đng ép sát vào người kia, tay nm đng xèng đy cho đến ca rót bia đ hưởng cái hnh phúc có trong tay mt hai cc bia sau hàng gi xếp hàng trong khp khi và hy vng.

          Hi y, làm gì có tin, có lm bia mà nhu nht lai rai. Người ta thường ch ung bia vi dăm ht lc rang hay đĩa nm là cùng. y thế mà đ ép khách kiếm li, nhiu ca hàng quc doanh nghĩ ra cái trò ép người ung phi mua kèm vi bia đĩa nm chua loét, cái nem cun di nht phèo hay con mc nướng vi giá ct c. Nếu không mua thc ăn kèm thì không bán bia, nhiu khi mua thc ăn nhu kèm ri phi đ đi ch ung bia mà thôi.

         Bia khan hiếm quá mc nên người ta nghĩ ra nhiu hình thc phân phi khác nhau. Trong nhng ca hàng cung cp đc bit, người nào có bìa A, bìa B thì mi tháng được mua mt hai chc chai tùy theo đnh lượng mi tháng. Các cơ quan nhà nước được cp s mua bia theo tun, theo tháng. Nếu có hi ngh đc bit phi làm công văn xin cung cp hoc nếu kèm theo lá thư tay ca người quen có thm quyn phân phi thì càng tt. Cơ quan s được ưu tiên mua vài chc lít gi là đ phc v hi ngh. C mi ln có bia v là c cơ quan vui như hi. Người ta phân công người đem s lên nhà máy xếp hàng đ ch mua bia phân phi. Anh em nhà thì tíu tít kiếm cái m, cái xoong đ đng. Mượn cc mượn chén, gi đin r bn bè cơ quan khác sang cùng ung. Bom bia va vn xung cng cơ quan là nhanh như ct, nht nht theo s phân công ca ban đi sng công đoàn, người bán phiếu, k rót bia...ri thì tn ra tng nhóm ai ny vui v trong cái hnh phúc đơn sơ, ước mơ nho nh mà h được lâng lâng tn hưởng. Ngày y tuy thiếu, tuy kh nhưng vui. Bây gi, đôi khi được d nhng ba tic đ ăn thc ung, bia rượu tha ma mà sao vn không thy được cái nim vui khi được chia s tng git bia vi bn bè tha xưa. Lm lúc bia nhiu mà sao vn thy lnh tanh, đng ngt. Cái đng ca ni cô đơn trng vng tình người. Cái lnh ca mi th đu quy ra thóc ra tin. Người ta th sc tiêu tin, tiêu thóc ca thiên h trong nhng ba tic lu bù mà bt đc dĩ ta được mi d, phi d.

          Ngày nay, bt c ai đến Hà Ni cũng s d dàng nhn dng ra cái bn sc ung mi ca người Hà Ni. Đó là bia và bia hơi. Khp nơi đu m ra các quán bia hơi. V khon bia hơi thì vào thi đim tôi đang viết bài này, có l Hà Ni là mt thành ph đng đu v sn xut và tiêu th bia hơi trong c nước. Dân trong thành ph H Chí Minh và nhiu nơi khác hình như thích ung bia chai hơn.

          Bia tung ra th trường ngày mt nhiu. Qung cáo bia treo nhn nhn khp ph và hu như không ti nào là không có qung cáo bia trên các chương trình ti vi Hà Ni. Các điu kin phc v cho người ung bia đã ngày càng ci tiến. Duy có mt điu mà các quán bia hơi Hà Ni vn t ra vô cùng bo th đó là nhng chiếc cc vi thô kch làm bng th thy tinh tái sinh thô thin đy bt vn gi nguyên hình dng nguyên thy t my chc năm nay, khi mà bia hơi mi ra đi Hà Ni. Có ln tôi dn mt ông bn M đi chơi ph, tt vào quán bia gn nhà hát ln ung dăm vi. Anh bn M ca tôi là người có thú sưu tm các loi cc ung bia c khn khon nh tôi kiếm cho mt chiếc cc vi bia hơi Hà Ni. Theo anh ta, đây là loi cc ung bia đc nht vô nh trên thế gii. Rt cuc, bà ch quán đã tng khách c mt đôi cc thy tinh thô kch làm vt k nim mang phong cách đc đáo ca bia hơi Hà Ni.

          T ch Hà Ni là mt trong nhng th đô khan hiếm bia vào bc nht trên thế gii trong thi còn bao cp, ch sau m ca, đi mi Hà Ni đã nhanh chóng tr thành mt trong nhng thiên đường ca nhng người yêu bia. Tôi không rõ lượng bia được tiêu th ca dân Hà Ni mi ngày là bao nhiêu nhưng tin chc rng lượng bia được sn xut và được tiêu th ti đây không thua kém nhiu thành ph khác trên thế gii.

          Có ông bn t trong Nam ra Hà Ni đã hát nhái li bài hát “Nh v Hà Ni” vi li ca:

"... Hà Ni ca ta, Th đô yêu du

Đy đường rượu bia, đy đường tht cy..."

          Không biết hát như vy có quá lm không nhưng qu tht hai khon m thc này có l hin ti Hà Ni là vô đch./.


(Theo Monngonhanoi.com)

Các tin khác



«Quay lại

↑ Top


Home